Kort antwoord: voor kennismaken met Scientology is geen of alleen een kleine donatie nodig. Online cursussen, zondagsdiensten en het informatiecentrum kan je doen zonder geldelijke bijdrage; voor een boek met thuiscursus staat een betaling en donatie van rond de veertig euro. Wie verder wil met auditing en cursussen in Scientology, doet daarvoor vaste donaties, die meegroeien met hoe ver je wilt gaan. Hoe ver en hoe snel je gaat, bepaal je zelf. Op deze pagina lees je welke donatie waarvoor staat, waarom het zo geregeld is, en wat rechters en belastingdiensten ervan vonden. De kritiek slaan we daarbij niet over.
Wat gratis is
Voor een groot deel van Scientology is geen donatie nodig. De Kerk noemt in haar eigen veelgestelde vragen over financiering een reeks activiteiten waarvoor niets wordt gevraagd, zeven dagen per week:
- Online cursussen. Op scientologycourses.org staan twintig complete cursussen, ook in het Nederlands, over onderwerpen als communicatie, huwelijk en drugs. Je schrijft je in en volgt ze thuis, zonder donatie.
- Zondagsdiensten, huwelijken, naamgevingen en uitvaarten.
- De bibliotheek in de kerk, het beluisteren van lezingen van L. Ron Hubbard en een gesprek met de kapelaan.
- Het informatiecentrum aan de Wibautstraat in Amsterdam. Je loopt binnen zonder afspraak en er wordt niets van je verwacht.
- De Volunteer Ministers, vrijwilligers die hulp bieden aan iedereen die erom vraagt, gelovig of niet.
- Studenten auditing
Voor wie de donaties voor auditing niet kan opbrengen, bestaat bovendien het Free Scientology Center: volgens de Kerk kun je daar auditing ontvangen zonder donatie.
Welke donatie staat er voor kennismaken?
De gebruikelijke eerste stap is een boek. Bij de Scientology Kerk Amsterdam staat voor Dianetics: De oorspronkelijke these met thuiscursus een donatie van € 37, en voor Dianetics: De leidraad voor het menselijk verstand met thuiscursus € 40. Daarnaast zijn er korte introductiecursussen en avond- en weekendseminars, voor een kleine donatie. Als men het boek Dianetics toepast, wat onbeperkt kan, is hier geen donatietarrief voor.
Waarom er voor auditing en cursussen een donatie is
Auditing is de kern van de religieuze praktijk: een persoonlijke begeleiding, één op één, door een auditor die daar lang voor is opgeleid. Voor auditing en cursussen vraagt de Kerk vaste donaties. Dat is haar voornaamste bron van inkomsten; tienden of een verplichte contributie zijn er niet. De redenering van de Kerk: wie het meest gebruikmaakt van de kerk, doneert het meest voor het onderhoud ervan. Uit die donaties worden ook de kerkgebouwen, de gratis activiteiten en de maatschappelijke programma’s bekostigd.
Dat een religie geld vraagt voor religieuze diensten, is minder uitzonderlijk dan het lijkt. STAND, een Amerikaanse belangenorganisatie van scientologen, zette in een overzicht een aantal voorbeelden op een rij: synagogen met een vaste contributie en een toegangsprijs voor de Hoge Feestdagen, kerkgenootschappen die tien procent van het bruto-inkomen vragen, de gebruikelijke vergoeding voor het opdragen van een mis, vaste tarieven voor een huwelijk of uitvaart in de Church of England, en hindoetempels met een prijslijst voor rituelen. Het verschil zit vooral in de vorm: waar een andere kerk een vast percentage van iedereen vraagt, doneert bij Scientology wie deelneemt aan een religieuze dienst.
Welke donaties staan er voor het hele pad?
Daar is geen vast bedrag voor, en dat is geen ontwijkend antwoord: het hangt af van de route die je kiest. De Kerk beschrijft er zelf twee. Je kunt auditing ontvangen van een auditor van de kerk; daar zijn per deelnemer meerdere medewerkers bij betrokken. De route die de Kerk aanraadt, is zelf de opleiding tot auditor volgen en daarna met een andere scientoloog om beurten elkaar te auditen. Die route vraagt volgens de Kerk veel minder donaties. De opleiding tot auditor is ook nog eens essentieel voor het behalen van spiritueel bewustzijn en vrijheid.
Je hoeft die weg niet in één keer te gaan, er is geen verplichting om door te gaan, en je kunt op elk moment stoppen.
Wat rechters en belastingdiensten ervan vonden
Over het geld van Scientology is uitvoerig geprocedeerd. Niet elke uitspraak viel in het voordeel van de Kerk uit, maar het totaalbeeld is duidelijk.
Verenigde Staten, 1989. Het Amerikaanse Hooggerechtshof oordeelde in Hernandez v. Commissioner met vijf tegen twee stemmen dat donaties voor auditing en opleiding toen niet van de belasting mochten worden afgetrokken. De reden: er stond een vaste tegenprestatie tegenover. Dat de Kerk een religie is, stond in die zaak niet ter discussie; de belastingdienst had dat vooraf zelf erkend.
Verenigde Staten, 1993. Na een onderzoek van twee jaar naar alle activiteiten van de Kerk wereldwijd erkende de Amerikaanse belastingdienst IRS honderdvijftig kerken en organisaties van Scientology als volledig belastingvrij. De conclusie: ze worden uitsluitend voor religieuze en charitatieve doelen gebruikt.
Duitsland en Italië. Volgens het overzicht van STAND vond de rechtbank van Frankfurt in 1989 het systeem van vaste donaties “mogelijk eerlijker” dan een vast percentage van het inkomen, en zag het Italiaanse Hooggerechtshof in 1997 niets ongebruikelijks in de manier waarop de Kerk haar middelen verwerft.
Nederland, 2022. De Belastingdienst kende de Scientology Kerk Amsterdam de ANBI-status toe, met terugwerkende kracht tot 2012. Die status krijgt een organisatie alleen als zij zich voor minstens negentig procent inzet voor het algemeen nut. De Kerk ontvangt geen belastinggeld. Hoe die erkenning tot stand kwam, lees je op Religieuze erkenningen.
Waarom donaties voor religieuze diensten in veel landen wel aftrekbaar zijn als donaties, is omdat de waarde van een religieuze dienst persoonlijk is, er is geen materiële waarde. De waarde van de dienst hangt tenslotte af van de diepte van iemands geloof. Voor iemand van een ander geloof zal de dienst ook nog eens geen waarde hebben.
Kun je een donatie terugvragen?
Een donatie is een gift, en een gift is naar Nederlands recht in beginsel definitief. Dat is bij Scientology niet anders dan bij een andere kerk of een goed doel: wie iets schenkt, kan het alleen terugvragen als dat vooraf is afgesproken, of als er bij het geven iets mis was, zoals misbruik van omstandigheden. Zo staat het in het Burgerlijk Wetboek (boek 7, titel 3). Toch kijkt de Kerk altijd naar de individuele situatie. Wie een donatie terug wil vragen, kan daarvoor terecht bij de Claims Verification Board, een eigen commissie van de Kerk die elk verzoek afzonderlijk bekijkt.
Het antwoord: jij bepaalt welke donatie je doet
Je kunt Scientology leren kennen zonder ook maar één donatie te doen. Wie verder wil, doet vaste donaties voor auditing en opleiding, in een tempo dat je zelf kiest. Maar er is geen verplichte contributie, er zijn gratis routes voor wie geen donatie kan doen, en de belastingdiensten die de boeken hebben ingezien, erkenden de Kerk als religieuze organisatie zonder winstoogmerk. Of het iets voor je is, kun je alleen zelf beoordelen, en dat kan zonder risico: begin bij de gratis cursussen of bij wat Scientology is.
Wil je weten waar het verwijt van het ‘verdienmodel’ vandaan komt, lees dan Is Scientology een sekte?. Heb je een vraag over geld die hier niet beantwoord wordt, stel hem gerust — je krijgt binnen twee werkdagen een persoonlijk antwoord.